Dergi Hakkında
Dijital dünyalar. Dekolonyal sorular.
Dekolonyal Dijital Sosyal Bilimler (DDSS), dijital teknolojilerin bilgi, iktidar, kültür ve toplumsal yaşamı nasıl şekillendirdiğini inceleyen bağımsız, açık erişimli bir dergidir. Sömürgeci hiyerarşileri sorgulayan ve bağlama dayalı bilme biçimlerini ciddiye alan çalışmaları destekleriz.
Yapay zekâ politikaları ve yönetişimi — öncelikli araştırma ekseni
DDSS, yapay zekâ politikaları ve yönetişimini öncelikli araştırma eksenlerinden biri olarak ele alır. Kuralların, kurumların ve kamusal kararların yapay zekâ alanında iktidarı, hesap verebilirliği ve epistemik adaleti nasıl şekillendirdiğini inceleyen dekolonyal ve eleştirel sosyal bilim çalışmalarını bekliyoruz.
Odak ve kapsam
DDSS, dekolonyal sorgulamayı sosyal bilimler ve eleştirel dijital araştırmalarla buluşturur. Konular: dijital sömürgecilik, platformlar ve altyapılar; yapay zekâ, veri ve bilgi siyaseti; iletişim, medya, kültür ve temsil; dijital emek, eşitsizlik, yönetişim ve direniş; araştırma yöntemleri, epistemik adalet ve konumlanmış bilgi. Kuramsal, ampirik, yöntemsel ve eleştirel katkılar kabul edilir. Yazarlar katkılarını açıkça belirtmeli; ele aldıkları kişiler, topluluklar ve bağlamlarla sorumlu biçimde ilişki kurmalıdır.
Neden dış hakemlik yerine editoryal değerlendirme?
DDSS, dış hakemlik süreci olmadan gelişmeyi bilinçli olarak tercih etmiştir. Bilimsel eleştiriyi fikirleri geliştiren bir danışma ve tavsiye ilişkisi olarak değerli buluyoruz. Kaygımız, hakemliğin bu işlevden uzaklaşıp kesin kabul veya ret kararları veren dışlayıcı bir kapı tutma mekanizmasına dönüşebilmesidir. Böyle bir süreç, yapıcı diyalog yerine alışılmış kuramları, yöntemleri, kurumsal konumları ve neyin bilgi sayıldığına ilişkin geleneksel kabulleri ayrıcalıklı kılabilir.
Dekolonyal bir dergi, yerleşik bilgi paradigmalarını sorgulayabilmeli ve alternatif bilme biçimlerine alan açabilmelidir. Editoryal değerlendirmeyi hesap verebilir ve çoğul bilgi üretimine yönelik bir deneme olarak benimsiyoruz. Bu, bütün hakemlik deneyimlerinin yararsız olduğu veya editörlerin iktidar ilişkilerinden ve önyargılardan bağımsız olduğu anlamına gelmez. Editörler eleştiriye açık olmalı ve karşı çıktığımız dışlamaları yeniden üretmemelidir.
Başvurular kapsamla uyum, özgünlük, argümanın açıklığı, uygun kanıt ve yöntemler, etik şeffaflık ve katkı açısından değerlendirilir. Editörler düzeltme isteyebilir, reddedebilir veya kabul edebilir; kabul otomatik değildir. Yapıcı eleştiri esastır; yayımlanan iddialar tartışma ve düzeltmeye açıktır. Çalışmalar dış hakem değerlendirmesinden geçmiş olarak tanıtılmamalıdır.
Yayın modeli ve ücretler
Yıl boyunca başvuru kabul edilir. Kabul edilen çalışmalar sürekli yayın için hazırlanır. Okumak, başvurmak ve yayımlamak ücretsizdir; başvuru veya makale işlem ücreti alınmaz.
Açık erişim ve telif
Telif hakkı yazarlarda kalır. Makaleler Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisansıyla yayımlanır. Uygun atıf, lisans bağlantısı ve değişikliklerin belirtilmesi koşuluyla ticari kullanım dahil paylaşım ve uyarlamaya izin verilir.
Araştırma ve yayın etiği
Yazarlar özgün çalışma sunmalı, kaynakları doğru göstermeli, gerekli izinleri almalı, finansmanı ve çıkar çatışmalarını açıklamalıdır. İnsan katılımcılı araştırmalarda ilgili onam, gizlilik ve etik kurul izni açıklanmalı veya izin gerekmemesinin gerekçesi belirtilmelidir. Uydurma, çarpıtma, intihal ve açıklanmayan mükerrer yayın kabul edilmez. Kaygı, düzeltme ve itirazlar ilgili çalışma ve kanıtlarla ana iletişim kişisine iletilebilir. Editörler gerektiğinde açıklama ister; düzeltme, endişe bildirimi veya geri çekme yayımlar. İtiraz gerekçeli olmalıdır; kabul garantisi yoktur.
Yapay zekâ: açıklık, etik kullanım ve insan sorumluluğu
DDSS, yapay zekânın şeffaf ve eleştirel denetim altında kullanımına açıktır. Toptan yasaklayıcı veya teknoloji kötümseri bir yaklaşım benimsemiyoruz. Yapay zekâ pek çok araştırma ve yazım pratiğinde kullanılmaktadır; çeviri, dilsel erişilebilirlik, kodlama, araştırma ve bilimsel iletişim olanaklarını sırf teknoloji yeni veya tartışmalı diye dışlayamayız. Yaygın kullanım, her kullanımın etik olduğunun kanıtı değil, açık sorumluluklar belirlemek için bir gerekçedir.
Bu açıklık eleştireldir: önyargı, erişim eşitsizliği, veri çıkarımı, emek, çevresel maliyetler ve teknolojik gücün yoğunlaşması dikkate alınmalıdır. Yapay zekâ, konumlanmış bilginin, bağımsız muhakemenin ve araştırılan insanlarla ve bağlamlarla ilişkinin yerini alamaz.
Esaslı yapay zekâ yardımını; araç, amaç ve etkilenen bölümleri belirterek açıklayın. Analizdeki kullanımını değerlendirilebilir biçimde anlatın. Üretilen metin, argüman, görsel, kod veya analizi kendi özgün düşünsel katkınızmış gibi sunmayın. Esaslı üretilmiş materyali açıkça belirtin; kendi katkınızı ve eleştirel doğrulamanızı açıklayın. Yalnızca kullanım beyanı bilimsel değer sağlamaz.
İddiaları, alıntıları, kaynakları, kodu ve sonuçları güvenilir kaynaklarla veya uygun testlerle doğrulayın. Kaynak, veri, katılımcı veya bulgu uydurmayın. Yapay zekâ yazar olamaz; çalışmanın tamamından insan yazarlar sorumludur. Gizliliği, kişisel verileri ve telif haklarını koruyun; gerekli izinleri alın. Korunan araştırma materyalini uygun yetki olmadan yapay zekâ hizmetlerine yüklemeyin.
Değerlendirmede bilimsel katkı, şeffaflık ve etik uygulama esastır. Yapay zekâ desteği tek başına ret gerekçesi değildir; gizlenen üretim, yanıltıcı sahiplenme, güvenilmez iddialar ve etik dışı kullanım düzeltme veya ret gerektirebilir.
DDSSN topluluğu
DDSS, sosyal bilimler ve beşerî bilimlerde dekolonyal ve eleştirel yaklaşımlarla ilgilenen araştırmacıları, öğrencileri ve uygulayıcıları buluşturan ücretsiz, gönüllü ve hiyerarşik olmayan Dekolonyal Dijital Sosyal Bilimler Ağı (DDSSN) bünyesinde geliştirilmektedir.
Ağ; fikir ve kaynak paylaşımı, akademik bağlar kurma ve disiplinler, diller ve bölgeler arasında ortak çalışma olanaklarını keşfetme alanı sunar. Katılım, akademik yaşamın her aşamasından kişilere açıktır.
İletişim
Ana iletişim kişisi: Özgür Yılmaz
